Tìm hiểu về thông gió, hút mùi nhà hàng quán ăn

Nhà hàng và quán ăn thường phải xử lý đồng thời nhiều vấn đề về không khí như khói, mùi thức ăn, hơi nóng, hơi nước và dầu mỡ. Nếu hệ thống thông gió nhà hàng không được thiết kế phù hợp, mùi từ khu bếp có thể lan sang phòng ăn, nhiệt độ trong khu chế biến tăng cao và không gian trở nên bí bách.

Một sai lầm khá phổ biến là chỉ quan tâm đến công suất của quạt mà bỏ qua máng hút, đường ống, vị trí cửa xả và lượng khí bù. Trên thực tế, hiệu quả của cả hệ thống phụ thuộc vào sự phối hợp của nhiều bộ phận.

Bài viết dưới đây hướng dẫn cách lựa chọn quạt thông gió cho nhà hàng, quán ăn theo từng khu vực và nhu cầu sử dụng.

1. Vì sao nhà hàng cần hệ thống thông gió riêng?

Không khí trong một nhà hàng không đồng nhất. Khu bếp, phòng ăn, nhà vệ sinh, khu rửa và kho đều có những nguồn phát sinh mùi và nhiệt khác nhau.

Khu bếp có thể xuất hiện khói, hơi nóng và dầu mỡ trong quá trình chiên, xào, nướng. Khu rửa thường có độ ẩm cao, trong khi nhà vệ sinh cần xử lý mùi. Phòng ăn lại cần môi trường dễ chịu, ít tiếng ồn.

Nếu sử dụng một quạt hút lớn cho toàn bộ nhà hàng, hệ thống có thể phát sinh một số vấn đề:

• Khói chưa được thu gom tại bếp đã lan ra phòng ăn.
• Khu vực xa quạt hút yếu hơn khu vực gần quạt.
• Quạt tạo tiếng ồn lớn.
• Đường ống bị quá tải.
• Dầu mỡ tích tụ trong hệ thống hút.
• Nhà hàng bị thiếu khí bù.
• Cửa ra vào có cảm giác bị hút hoặc khó mở.
• Điều hòa trong phòng ăn bị thất thoát nhiều do áp suất âm.

Do đó, phương án hợp lý hơn là chia nhà hàng thành các khu chức năng và lựa chọn thiết bị phù hợp với từng khu vực.

2. Xác định khu vực cần thông gió trước khi chọn quạt

Trước khi mua quạt, nên lập sơ đồ đơn giản của nhà hàng và xác định những vị trí cần hút khí.

Khu bếp nấu

Đây thường là khu vực cần được ưu tiên nhất. Nếu có bếp chiên, xào hoặc nướng, hệ thống phải có khả năng thu gom khói và dầu mỡ ngay phía trên nguồn phát.

Giải pháp thường gồm:

• Máng chụp hút mùi.
• Quạt hút nối ống.
• Đường ống dẫn khí.
• Cửa xả.
• Van một chiều nếu cần.
• Bộ lọc dầu mỡ tùy cấu hình.

Khu rửa

Khu rửa phát sinh nhiều hơi nước và độ ẩm. Với vị trí có thể xả trực tiếp qua tường, quạt vuông gắn tường có thể là lựa chọn đơn giản.

Phòng ăn

Phòng ăn không nhất thiết phải sử dụng quạt có công suất quá lớn. Yếu tố cần quan tâm là khả năng trao đổi không khí và độ ồn.

Nhà vệ sinh

Quạt hút nối ống hoặc quạt âm trần thường được sử dụng để đưa mùi và hơi ẩm ra ngoài.

Kho và phòng phụ trợ

Những khu vực này có thể sử dụng quạt hút riêng tùy mức độ kín, nhiệt độ và độ ẩm.

Việc chia khu vực ngay từ đầu giúp tránh tình trạng một thiết bị phải xử lý quá nhiều loại tải khác nhau.

3. Không nên chọn quạt chỉ dựa vào diện tích

Diện tích phòng là thông tin cần thiết nhưng chưa đủ để lựa chọn quạt.

Hai căn bếp cùng có diện tích 30 m² có thể cần hệ thống hoàn toàn khác nhau nếu một bên chỉ phục vụ món hấp, luộc còn bên kia thường xuyên chiên xào, nướng.

Khi chọn quạt cho nhà hàng, nên xem xét thêm:

• Số lượng bếp hoạt động cùng lúc.
• Loại hình nấu nướng.
• Lượng khói và dầu mỡ.
• Chiều dài đường ống.
• Đường kính ống.
• Số lượng co, cút.
• Kích thước máng hút.
• Vị trí cửa xả.
• Thời gian vận hành mỗi ngày.
• Nhu cầu kiểm soát tiếng ồn.

Đặc biệt, nếu đường ống dài hoặc có nhiều đoạn đổi hướng, cần quan tâm đến áp suất của quạt, không chỉ lưu lượng gió.

4. Chọn quạt theo quy mô bếp

Có thể tham khảo cách phân loại tương đối dưới đây.

Bếp hoặc quầy nấu nhỏ

Với quán ăn sáng, quầy chế biến nhỏ, bếp gia đình kinh doanh hoặc khu vực nấu ít dầu mỡ, có thể sử dụng quạt ly tâm công suất vừa và kết hợp với máng hút.

Ví dụ, dòng NEFA HF150 có công suất khoảng 75W, lưu lượng khoảng 540 m³/h và áp suất khoảng 300Pa. Theo thông tin sản phẩm, mẫu này phù hợp với không gian tham khảo khoảng 15–20 m².

Điểm mạnh của cấu hình nhỏ là dễ lắp đặt và không cần đầu tư hệ thống quá lớn khi nhu cầu thực tế không cao.

Bếp quán ăn quy mô vừa

Đối với bếp có nhiều vị trí nấu hơn hoặc tuyến ống dài hơn, có thể cần quạt có áp suất và lưu lượng cao hơn.

NEFA HF200 được giới thiệu với lưu lượng khoảng 1.050 m³/h, phù hợp cho quán ăn nhỏ, khu bếp phụ, khu rửa hoặc các tuyến hút cục bộ.

Nếu nhu cầu tăng lên, HF250 có lưu lượng khoảng 1.450 m³/h và áp suất khoảng 488Pa, phù hợp để tham khảo cho các bếp quy mô vừa và tuyến ống tương đối dài.

Nhà hàng có bếp lớn

Những nhà hàng có nhiều bếp hoạt động đồng thời, lượng khói dầu lớn hoặc đường ống phức tạp cần tính toán kỹ hơn.

NEFA HF300 hiện được giới thiệu là quạt ly tâm nối ống công suất 280W, lưu lượng khoảng 2.000 m³/h, áp suất khoảng 600Pa và đường kính kết nối 300mm.

Tuy nhiên, thông số này không có nghĩa HF300 phù hợp với mọi nhà hàng. Nếu bếp nhỏ, sử dụng quạt quá lớn có thể làm tăng chi phí và tiếng ồn mà không mang lại hiệu quả tương ứng.

5. Máng hút mùi quan trọng không kém quạt

Một hệ thống hút mùi tốt không chỉ cần quạt mạnh.

Nếu máng chụp quá nhỏ hoặc đặt sai vị trí, khói có thể thoát ra ngoài trước khi được thu gom. Khi đó, tăng công suất quạt cũng không giải quyết triệt để vấn đề.

Máng hút nên được bố trí phía trên khu vực phát sinh khói và có kích thước bao phủ phù hợp với bếp.

Đối với các hệ thống nhà hàng, có thể sử dụng máng chụp inox kết hợp quạt nối ống. NEFA hiện cung cấp máng chụp inox với các lựa chọn cổ ống khoảng 150 hoặc 200mm và có thể kết hợp với các dòng quạt HF khác nhau tùy cấu hình.

Nguyên tắc quan trọng là thu khói tại nguồn, thay vì để khói lan rộng rồi mới tìm cách hút ra ngoài.

6. Tính toán đường ống khi lắp quạt

Đường ống ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm việc của quạt.

Một hệ thống có quạt công suất cao nhưng đường ống quá nhỏ, quá dài hoặc có nhiều co gấp vẫn có thể cho hiệu quả thấp.

Khi thiết kế đường ống, nên chú ý:

• Chọn đường kính phù hợp với quạt.
• Hạn chế số lượng co, cút.
• Không để ống mềm bị gập hoặc võng.
• Các mối nối phải kín.
• Hạn chế thay đổi đường kính đột ngột.
• Không đặt cửa xả ở vị trí dễ khiến mùi quay trở lại.
• Có thể sử dụng ống cứng ở những tuyến cần độ ổn định cao.

Đối với ống mềm, việc kéo quá dài hoặc để ống bị bóp méo sẽ làm giảm tiết diện thực tế và tăng trở lực.

7. Bố trí cửa xả như thế nào?

Không khí sau khi hút ra khỏi bếp phải được đưa đến vị trí phù hợp bên ngoài công trình.

Không nên đặt cửa xả ngay gần:

• Cửa chính.
• Cửa sổ phòng ăn.
• Khu vực khách ngồi.
• Khu vực lấy khí tươi.
• Ban công hoặc vị trí có người thường xuyên sinh hoạt.

Nếu cửa xả được bố trí không hợp lý, mùi vừa thoát ra ngoài có thể theo gió quay trở lại nhà hàng.

Với công trình có nhiều hệ thống hút, cũng nên xác định rõ hướng xả của từng hệ thống để hạn chế hiện tượng giao thoa giữa các luồng khí.

8. Đừng bỏ qua khí bù

Khi quạt liên tục hút không khí ra ngoài, lượng không khí tương ứng cần được bổ sung.

Nếu nhà hàng quá kín, việc thiếu khí bù có thể khiến:

• Lưu lượng hút thực tế giảm.
• Cửa ra vào khó mở.
• Gió bị hút từ những khu vực không mong muốn.
• Điều hòa phòng ăn hoạt động kém hiệu quả.
• Mùi từ khu vực khác bị kéo vào bếp.

Vì vậy, một hệ thống thông gió nhà hàng cần được xem xét theo cả hai chiều: khí thải đi ra và khí mới đi vào.

Với nhà hàng sử dụng điều hòa, vấn đề này càng đáng quan tâm vì lượng khí hút ra quá lớn có thể làm tăng tải cho hệ thống điều hòa.

9. Khu rửa không nhất thiết dùng quạt hút bếp

Khu rửa chủ yếu phát sinh hơi nước và độ ẩm, trong khi khu bếp nấu phát sinh thêm khói và dầu mỡ.

Do đó, hai khu vực này không nhất thiết phải dùng chung một loại quạt.

Quạt vuông inox có thể phù hợp với khu rửa hoặc các phòng phụ trợ có khả năng xả khí trực tiếp qua tường. Dòng NEFA FD300 được giới thiệu cho khu rửa, kho, phòng phụ trợ và một số vị trí có thể xả khí theo tuyến ngắn.

Tuy nhiên, loại quạt này không nên được xem là giải pháp thay thế cho hệ thống hút khói trực tiếp phía trên bếp chiên xào.

10. Phòng ăn và nhà vệ sinh nên ưu tiên độ ồn

Không gian phục vụ khách hàng cần hạn chế tiếng ồn từ thiết bị.

Quạt âm trần có thể là lựa chọn phù hợp cho phòng ăn nhỏ, nhà vệ sinh, phòng thay đồ hoặc khu vực cần đảm bảo tính thẩm mỹ. NEFA hiện có các mẫu quạt âm trần kích thước khoảng 30 × 30cm và 34 × 34cm.

Khi lắp đặt, cần đảm bảo quạt được nối với đường ống hoặc cửa xả thực tế. Không nên để quạt chỉ hút không khí vào khoảng trần kín vì hơi ẩm và mùi vẫn tồn tại trong công trình.

11. Những lỗi thường gặp khi lắp quạt thông gió nhà hàng

Lắp quạt trước rồi mới tính đường ống

Cách làm này dễ dẫn đến tình trạng quạt không phù hợp với trở lực thực tế của hệ thống.

Dùng một quạt cho toàn bộ nhà hàng

Các khu vực có nhu cầu khác nhau nên việc dùng chung một hệ thống có thể khó cân bằng lưu lượng.

Máng hút quá nhỏ

Quạt mạnh nhưng máng không thu được khói tại nguồn thì hiệu quả tổng thể vẫn thấp.

Đường ống có quá nhiều co

Mỗi đoạn đổi hướng đều làm tăng trở lực.

Dùng ống mềm bị võng

Ống bị bóp hoặc gập làm giảm tiết diện và ảnh hưởng đến lưu lượng.

Không thiết kế khí bù

Đây là nguyên nhân khiến nhiều hệ thống hút mạnh trên giấy nhưng hoạt động thực tế không như kỳ vọng.

Không vệ sinh dầu mỡ

Dầu mỡ tích tụ trong máng, quạt và đường ống làm giảm hiệu quả hút và khiến việc vận hành trở nên kém ổn định.

12. Bao lâu nên kiểm tra và vệ sinh hệ thống?

Tần suất vệ sinh phụ thuộc vào loại hình kinh doanh.

Quán chủ yếu hấp, luộc có thể ít phát sinh dầu mỡ hơn nhà hàng chuyên món chiên, xào hoặc nướng. Với bếp hoạt động liên tục, cần kiểm tra máng hút, bộ lọc, quạt và đường ống thường xuyên hơn.

Khi nhận thấy một trong các dấu hiệu sau, nên kiểm tra hệ thống:

• Lực hút giảm.
• Khói bắt đầu thoát ra khỏi máng.
• Quạt phát tiếng ồn bất thường.
• Có mùi dầu mỡ rõ hơn trước.
• Đường ống hoặc máng xuất hiện nhiều dầu.
• Nhiệt độ trong bếp tăng cao.

Bảo trì định kỳ không chỉ giúp duy trì hiệu quả hút mà còn hỗ trợ phát hiện sớm các vấn đề của hệ thống.

13. Gợi ý cấu hình theo từng mô hình

Có thể tham khảo cách lựa chọn tổng quát như sau:

Mô hình	Giải pháp tham khảo
Quầy đồ ăn nhỏ	HF150 + máng hút
Quán ăn nhỏ	HF200 + máng hút
Bếp quy mô vừa	HF250 + máng hút + đường ống phù hợp
Nhà hàng nhiều bếp	HF300 hoặc hệ thống được tính toán theo tải thực tế
Khu rửa	Quạt vuông inox
Nhà vệ sinh	Quạt âm trần hoặc quạt nối ống
Phòng ăn	Quạt âm trần hoặc hệ thống thông gió riêng

Đây chỉ là cách phân loại để tham khảo. Cấu hình thực tế cần dựa trên số lượng bếp, loại món ăn, chiều dài đường ống, số lượng co cút và vị trí xả khí.

NEFA Cooling – đơn vị cung cấp quạt thông gió và giải pháp hút mùi nhà hàng

Nếu đang tìm thiết bị cho hệ thống thông gió nhà hàng, quán ăn, có thể tham khảo NEFA Cooling.

Theo thông tin hiện tại trên website, NEFA cung cấp các dòng quạt nối ống từ HF100 đến HF300, quạt vuông inox, quạt âm trần, máng chụp inox cùng nhiều phụ kiện như ống bạc, đai siết, côn thu và van một chiều.

Điểm đáng chú ý là khách hàng có thể lựa chọn thiết bị theo từng khu vực thay vì sử dụng một mẫu quạt cho toàn bộ nhà hàng. Với khu bếp, quạt có thể kết hợp máng chụp và đường ống; khu rửa có thể sử dụng quạt hút trực tiếp; còn nhà vệ sinh hoặc phòng ăn có thể bố trí quạt âm trần.

NEFA cũng giới thiệu dịch vụ hỗ trợ từ khảo sát khu vực, xác định vị trí phát sinh khói và mùi, lựa chọn quạt theo lưu lượng và trở lực, ghép máng chụp với đường ống, bố trí cửa xả và khí bù đến thi công, chạy thử và bảo trì.

Nếu cần tìm hiểu thêm về các mẫu quạt và giải pháp phù hợp với nhà hàng, quán ăn, có thể xem thông tin tại NEFA Cooling – Quạt thông gió nhà hàng.

Kết luận

Lựa chọn quạt thông gió cho nhà hàng không nên chỉ dựa vào công suất hoặc diện tích phòng. Một hệ thống hoạt động hiệu quả cần được tính toán đồng bộ từ điểm thu khói, máng chụp, quạt, đường ống, cửa xả đến nguồn khí bù.

Quán nhỏ có thể ưu tiên cấu hình gọn và tiết kiệm. Nhà hàng quy mô vừa cần quan tâm nhiều hơn đến áp suất và trở lực đường ống. Với bếp lớn, nhiều khói dầu mỡ, việc khảo sát và thiết kế hệ thống trước khi mua thiết bị càng quan trọng.

Quan trọng nhất là xử lý khói, mùi và hơi nóng ngay tại nguồn, thay vì chỉ cố gắng hút không khí sau khi chúng đã lan ra toàn bộ nhà hàng.